ഒരു സുഹുഫിയിൽ നിന്നോ മുസ്ഹഫിയിൽ നിന്നോ നീ ഇൽമ് എടുക്കരുത്

Standard

ഗ്രന്ഥകർത്താവ് പറഞ്ഞു: സഅദ് ഇബ്നു അബ്ദില്ല അൽ-തന്നൂഖിയിൽ നിന്നും, “ഒരു സുഹുഫിയിൽ നിന്ന് ഇൽമോ ഒരു മുസ്ഹഫിയിൽ നിന്ന് ഖുർആനോ നീ എടുക്കരുത് (പഠിക്കരുത്)”

لاَ تَأخُذُ العِلمَ مِن صُحُفِي ولاَ القُرآنَ مِن مُصحَفِي

(ഇമാം ദാറുഖുത്നിയുടെ തസ്ഹീഫുൽ മുഹദ്ദിസീൻ” 1/7, മുഹമ്മദ് ഇബ്നു മുഹമ്മദ് അൽസബീദിയുടെ ഇത്ഹാഫ് സാദത്തുൽ മുത്തഖീൻ” 1/67, അബു അഹ്മദ് അൽഹസൻ ഇബ്നു അബ്ദില്ലാഹ് അൽഅസ്കരിയുടെ ശർഹ് മാ യഖഉ ഫീഹി അൽതസ്ഹീഫ്” 10, ഹാഫിദ് ഇബ്ൻ അബ്ദിൽ ബർറിന്റെ തംഹീദ്”)

അതായത്, ഖുർആൻ, ഒരു ഖാരിയിൽ നിന്നും പഠിച്ചെടുക്കാതെ, കേവലം മുസ്ഹഫിൽ നിന്നും ഓതി പഠിച്ചവനിൽ നിന്നോ, ഹദീഥ്, ഒരു ആലിമായ ഷെയ്ഖിൻ്റെ കൈകളിൽ നിന്നും അതിൽ സൂക്ഷ്മദൃഷ്ടിയോടെ നേടാതെ, കേവലം ഏടുകളിൽ നിന്നും കരസ്ഥമാക്കിയവനിൽ നിന്നോ നീ എടുക്കരുത്.

ആദ്യമായി, ഇവിടെ സൂചിപ്പിക്കപ്പെട്ട ഇബാറത്, ആരാണ് ഇത് പറഞ്ഞത്? ഇവിടെ പറഞ്ഞിട്ടുള്ളത് അത് സഅദ് ഇബ്നു അബ്ദില്ല എന്നാണ്. എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ സഈദ് ഇബ്നു അബ്ദിൽ അസീസ് അൽ-തന്നൂഖി, അദ്ദേഹത്തിൽ നിന്നുമാണ് മുകളിൽ കൊടുത്ത ശ്രോതസ്സുകളിൽ എല്ലാം അത് വന്നിട്ടുള്ളത്. ഇനി അബു മുഹമ്മദ് അൽ-ദിമഷ്ഖി എന്ന സഈദ് ഇബ്നു അബ്ദിൽ അസീസ്, ഹദീഥിൻ്റെ റിവായത്തിൽ വിശ്വാസ്യതയും സൂക്ഷ്മതയും ഉള്ള (ثقة إمام) ഒരു ഇമാം ആയിരുന്നു. “ശാമുകാരുടെ ഫഖീഹ്” എന്നദ്ദേഹം വിളിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. അദ്ദേഹം ആ കാലഘട്ടത്തിൽ ശാമുകാരുടെ മുഫ്തിയും ആയിരുന്നു. ഇമാം അഹ്മദ് അദ്ദേഹത്തെ ഇമാം ഔസായിയോട് (ഇമാം ഔസായി അറിവിനാലും, മഹിമയാലും, കഴിവിനാലും അദ്ധേഹത്തിൻ്റെ സ്ഥാനത്തായിരിക്കെ തന്നെ) സമപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. ഹിജ്രി വര്ഷം 167-ഇൽ അദ്ദേഹം മരണപ്പെട്ടു.

ഇനി ഈ ഇബാറത്തിൻ്റെ കാര്യത്തിൽ, “സുഹുഫി” എന്നത് സുഹുഫ് (ഏടുകൾ)-ലേക്ക് ചേർത്തുകൊണ്ട് പറയുന്നതാണ്. “സഹഫി” എന്നും പറയപ്പെടും. അതായത് ഇൽമ് ഏടുകളിൽ നിന്നും കരസ്ഥമാക്കിയവൻ. അവൻ ഇതൊരു അധ്യാപകനിൽ നിന്നും പഠിച്ചെടുത്തതല്ല. ഫിഖ്ഹ്, ഹദീഥ്,അറബി ഭാഷ, അനന്തരാവകാശ നിയമങ്ങൾ, മുസ്ത്വലഹ് (ഹദീഥ് സാങ്കേതിക പദാവലി), തഫ്സീർ എന്നിവയിലേക്കും മറ്റു പഠനശാഖകളിലേക്കുമെല്ലാം അവനൊരു അധ്യാപകനില്ലാതെയാണ് കടന്ന് ചെന്നിട്ടുള്ളത്. ഒരു അധ്യാപകനെ കൂടാതെ അതെല്ലാം അവൻ തനിയെ വായിക്കുകയായിരുന്നു. അതിൽ നിന്നും മുന്നോട്ടു പോകുന്നതുവരേക്കും അടിസ്ഥാനങ്ങളൊന്നും തന്നെ അവൻ എടുത്തിരുന്നില്ല.

അത് പോലെ ‘മുസ്ഹഫി’ എന്നുള്ളത് മുസ്ഹഫിലേക്ക് ചേർത്തു പറയുന്നതാണ്. ഒരു ഖാരിയിൽ നിന്നോ, ആലിമിൽ നിന്നോ, ശൈഖിൽ നിന്നോ ഓതി പഠിക്കാതെ വെറും മുസ്ഹഫിൽ നോക്കി പഠിച്ചവനിൽ നിന്നും നീ പഠിക്കരുത്. കുഴപ്പത്തിലേക്കും, അബദ്ധത്തിലേക്കും, തെറ്റിലേക്കും നീ വീണേക്കാം എന്നതിനാലാണിത്.

സലഫുകളുടെയടുത്തു ഇക്കാര്യം ആക്ഷേപകരമായ ഒന്നായിരുന്നു. ഏതു വരെക്കെന്നാൽ ചിലർ ഈ വിഷയം ഉലമാക്കളുടെയടുത്തു ഇജ്മാഅ-ഇൻ്റെ മേഘലയിലുള്ളതെന്നു പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ഇല്മിൻ്റെ ആളുകളിൽ നിന്നും ശൈഖുമാരിൽ നിന്നുമാണ് ഇല്മു കരസ്ഥമാക്കേണ്ടത്. ഇതാണ് ആദരണീയരായ സലഫുകൾ സഞ്ചരിച്ചിരുന്നതായ മാർഗ്ഗം. ഇസ്ലാമിൻ്റെ ആദ്യകാലത്തു സഹാബത് നബി(صلى الله عليه و سلم)-യിൽ നിന്നുമാണ് ഇല്മെടുത്തിരുന്നത്. നബി(صلى الله عليه و سلم)-യിൽ നിന്നും അറിവ് നേടിയതല്ലാത്ത ഒരു വിഷയത്തെ കുറിച്ച് അവർ സംസാരിക്കുമായിരുന്നില്ല. അതിനു ശേഷം താബിഈങ്ങൾ സഹാബത്തിൽ നിന്നും അങ്ങിനെയങ്ങിനെ ഈ മാർഗ്ഗത്തിലാണ് ഈ കാലഘട്ടം വരെക്കും ഇൽമ് പകർന്നു പോന്നിരുന്നത്. .

ഇക്കാര്യത്തിൽ പറയപ്പെട്ടിരുന്നു,

مَن لم يُشَافِهْ عالِمًا بأصُولِهِ …… فيَقِينُه في الْمُشكِلاتِ ظُنُونُ

“ആലിമിൻ്റെ നാക്കിൽ നിന്നും അടിസ്ഥാനങ്ങൾ കേൾക്കാത്തവന്
വൈഷമ്യങ്ങളിൽ അനുമാനങ്ങളാകുന്നു അവന്റെ ദൃഢനിശ്ചയം”

അവൻ്റെയടുക്കൽ ദൃഢനിശ്ചയമെന്നാൽ അനുമാനങ്ങളാണ്, അനുമാനങ്ങളാകട്ടെ ദൃഢനിശ്ചയവും. അതിനാൽ തന്നെ ഉചിതമായത് അവന് അനുചിതവും അനുചിതം ഉചിതവുമാണ്.

يَظُنُّ الْغُمْرَ أَنَّ الْكُتْبَ تَهْدِي …… أَخَا فَهْمٍ لإدراكِ الْعُلُومِ
وَمَا يَدْرِي الْجَهُولُ بأنَّ فِيْها …… غوامضَ حَيَّرَتْ عَقْل الْفَهِيْمِ
إذَا رُمْتَ الْعُلْومَ بِغَيْرِ شَيْخٍ ……….. ضَلَلْتَ عَنِ الْصِّراطِ الْمُسْتَقِيْمِ
وَتَلْتَبِسُ الأمورُ عَلَيْكَ حَتَّى …….. تَكونَ أَضَّلَ مِنْ تُوْمَا الْحَكِيْمِ

 

അത് പോലെ തന്നെ പറയപ്പെടുമായിരുന്നു,

مَن دَخَلَ في العِلْمِ وَحْدَه ، خَرَجَ وَحْدَه

“ഇൽമിലേക്കു ഏകനായി പ്രവേശിക്കുന്നവൻ ഏകനായി തന്നെ പുറത്തു പോകുന്നതാണ്.”

അതിൻ്റെയർത്ഥം, അവനൊരു അധ്യാപകനെയോ ശൈഖിനെയോ കൂടാതെ ഏകനായാണ് പ്രവേശിക്കുന്നതെങ്കിൽ, ഇൽമോ പ്രയോജനമോ കൂടാതെ ഏകനായ് തന്നെയാണ് പുറത്തു വരുന്നതും എന്നാണ്.

എന്ത് കൊണ്ടാണ് ഒരു മുഅല്ലിമിൻ്റെ കൈകളാൽ അറിവഭ്യസിക്കാതെ, ഒരു ഫഖീഹിൻ്റെ കൈകളാൽ വിഷയങ്ങൾ ഗ്രഹിക്കാതെ, ഇത്തരത്തിൽ പുസ്തകങ്ങളിൽ നിന്നും മാത്രമായി ഇൽമ് എടുത്തിട്ടുള്ള ഒരാളിൽ നിന്നും പഠിക്കുവാനോ അറിവ് അഭ്യസിക്കുവാനോ സാധ്യമല്ലാത്തത്?

അതിന് പല കാര്യകാരണങ്ങളുമുണ്ട്.

1) ഒരു വിദ്യാർത്ഥി അധ്യാപകനിൽ നിന്നുമല്ലാതെ അറിവ് തേടുന്ന പക്ഷം അവനെ ഇല്മു നേടുന്നതിൽ നിന്നും തടസപ്പെടുത്തിയേക്കാവുന്ന ചില കാര്യങ്ങൾ ഈ പുസ്തകങ്ങളിലോ ഏടുകളിലോ ഉണ്ടായിരിക്കും. അതിൻ്റെ ഉദാഹരണം, ചില പുസ്തകങ്ങളിൽ വന്നുപോയിട്ടുണ്ടാകാവുന്ന വ്യതിയാനങ്ങൾ, അവനതിനെ കുറിച്ച് അറിവില്ലാത്തതിനാൽ അതെടുത്തു വായിക്കുന്നു, ഒരു പക്ഷെ, വിദ്യാസമ്പന്നനെന്ന് കരുതുന്ന ജനങ്ങൾക്കിടയിലേക്ക് അതിട്ട് കൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനൊരുദാഹരണമാണ്, ” إن قوم سفر ” എന്ന ഹദീഥും കൊണ്ട് വന്നൊരാൾ. തെറ്റിദ്ധരിച്ചുകൊണ്ട് “സഫ്ർ” എന്നത് “സുഫർ” എന്നാണയാൾ വായിച്ചത്. “സുഫർ” എന്നാൽ സുഫ്റയുടെ (ഭക്ഷണത്തിനായുള്ള വിരിപ്പ്) ബഹുവചനമാണ്. എന്നാൽ “സഫ്ർ” എന്നതാകട്ടെ യാത്രക്കാരുടെ സംഘം എന്നതിന്റെ “മസ്വ്‌ദർ’ ആണ്. അവനടുക്കലുള്ള അറിവ് വെളിപ്പെടുത്താനാണവൻ ഉദ്ദേശിച്ചത് എന്നാൽ അതിലൂടെ ദോഷവും സങ്കീർണതകളും വർധിക്കുകയാണുണ്ടായത്.

2) അത് പോലെ തന്നെ “ഇ’അറാബ്” സംബന്ധമായ പാടവക്കുറവ് – “ഇ’അറാബ്” വ്യാകരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. ഉദാഹരണം,

أَنَّ اللّهَ بَرِيءٌ مِّنَ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُهُ

എന്ന അയത്തിൽ, ‘റസൂലുഹു’ എന്നതിന് പകരം ‘റസൂലിഹി’ എന്ന് വായിച്ചാൽ, അല്ലാഹുവും അത് പോലെ അവന്റെ ദൂതനും മുശ്രിക്കുകളിൽ നിന്നും ബറാഅത് എന്നുള്ളിടത്തു നിന്ന് അല്ലാഹു മുശ്രിക്കുകളിൽ നിന്നും അത് പോലെ അവന്റെ ദൂതനിലും നിന്നും ബറാഅത് എന്നായി തീരും അത്. വലിയ അബദ്ധമാണത്!!!

അത് പോലെ,

إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاء

എന്ന ആയത്തിൽ ‘അല്ലാഹ’ എന്നുള്ളിടത്തു ‘അല്ലാഹു’ എന്ന് വായിച്ചാൽ, ഉലമാക്കൾ അല്ലാഹുവിനെ ഭയപ്പെടുന്നു എന്ന് വേണ്ടിടത്തു അല്ലാഹു ഉലമാക്കളെ ഭയപ്പെടുന്നു എന്നായി തീർന്നാൽ വലിയ അബദ്ധമാണത്!!!
അങ്ങിനെ അഹ്ലുൽ ഇല്മിൽ നിന്നല്ലാതെ പുസ്തകങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ് അവൻ ഇല്മെടുത്തിട്ടുള്ളത് എങ്കിൽ ഇത്തരം അബദ്ധങ്ങൾ അവനു വന്നേക്കാം.

3) അത് പോലെ തന്നെ, വായിക്കപ്പെടേണ്ടതല്ലാത്തവ എഴുതുകയും എഴുതപ്പെടേണ്ടതല്ലാത്തവ വായിക്കുകയും. ഇത് സംഭവിക്കുന്നതാണ്. ഒരു പക്ഷെ, ‘ഞാൻ ഇന്ന നിലയിലുള്ള പഠനം പൂർത്തിയാക്കിയിരുന്നു, അതിൽ ഞാൻ ഏറെ പാഠങ്ങൾ പഠിച്ചിട്ടുണ്ട്’ എന്ന് പറയുന്നൊരു വ്യക്തിയെ നീ കണ്ടേക്കാം, എന്നാൽ എഴുത്തിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ അവൻ്റെ എഴുത്തിൽ അക്ഷരതെറ്റുകൾ കാണാൻ നിനക്ക് സാധിക്കും. ‘ഹംസ’ എവിടെയാണ് വരേണ്ടതെന്ന് അവനറിയില്ല. ‘അലിഫി’-ൻ്റെ തലക്കലാണോ, അതോ ‘വാവി’-ൻ്റെയോ, അതോ ‘യാ’-ൻ്റെയോ അതോ താഴെയോ, അതെങ്ങിനെ വായിക്കും…ഇത് സംഭവിക്കുന്നതാണ്. അതിൻ്റെ കാരണമോ, അവനതൊരു ആലിമിൻ്റെ കൈകളാൽ പഠിച്ചിട്ടില്ല എന്നതാണ്.

4) അത് പോലെ തന്നെ അവന് ആ ഗ്രന്ഥകർത്താവിൻ്റെ മദ്ഹബിനെ കുറിച്ചറിയണമെന്നില്ല. അല്ലെങ്കിൽ അയാളുടെ മാർഗ്ഗം എന്താണ് എന്നറിയണമെന്നില്ല. ഇനിയദ്ദേഹം അല്ലാഹുവിൻ്റെ കിതാബിൻ്റെയും റസൂലിൻ്റെ (صلى الله عليه و سلم) സുന്നത്തിൻ്റെയും, സ്വഹാബത്തും താബിഈങ്ങളും അവരുടെ മാർഗ്ഗം പിൻപറ്റിയ സലഫുസ്വാലിഹീങ്ങളുടെയും, ആ മാർഗ്ഗം സ്വീകരിച്ച ഇമാമീങ്ങളുടെയും മാർഗ്ഗത്തിലുള്ളവൻ തന്നെയോ? അതോ അവനെ ഏതെങ്കിലും വിദൂര താഴ്‌വരകളിലേക്ക് കൊണ്ടെത്തിച്ചേക്കാവുന്ന മറ്റേതെങ്കിലും മാർഗ്ഗത്തിലുള്ളവനോ? ആരാണ് നിനക്കതറിയിച്ചു തരിക? അതിനാൽ അത് നിനക്കറിയിച്ചു തരുന്ന ഒരു ശൈഖില്ലാതെ നിനക്ക് സാധിക്കുകയില്ല.

5) അത് പോലെ തന്നെ ചില പുസ്തകങ്ങളുടെ കോപ്പികളിൽ വന്നേക്കാവുന്ന പിശകുകൾ. ഇന്ന പുസ്തകമെടുത്തു എഴുതുവാൻ അവനോടു പറയപ്പെട്ടേക്കാം, അവനതിലുള്ളത് (അത് പോലെ തന്നെ) എഴുതുന്നു, അത് അവൻ്റെ പിഴവിന് മുകളിൽ പിഴവായി ഭവിക്കുന്നു. കാരണം അവൻ തെറ്റിദ്ധരിച്ചിരിക്കുന്നത് മനസ്സിലാക്കി അവനു വിവരിച്ചു കൊടുക്കേണ്ടതുണ്ട്. “ഇങ്ങനെയല്ല, ഇത് തെറ്റാണ്, ഒരു പക്ഷെ ഇത് അച്ചടിപ്പിശകായിരിക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു പക്ഷെ മറ്റെന്തെങ്കിലും…” അങ്ങിനെ അവനെ അറിയിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇത്തരത്തിൽ ചിലർക്ക് സംഭവിച്ചതാണ് “അതിസാരത്തിനുള്ള പ്രതിവിധി”-യെക്കുറിച്ചു വന്നത്. അതിൽ “حبة السوداء” (കരിഞ്ജീരകം) എന്നതിന് പകരം “حية السوداء” (കറുത്ത പാമ്പ്) എന്ന് അച്ചടി പിശക് വന്നു!! അറിവില്ലാത്തവൻ എന്തായിരിക്കും ചെയ്തിരിക്കുക?!!!

6) അഹ്ലുൽ ഇല്മിൻ്റെയടുത്തു നിന്ന് നേരിട്ട് എടുക്കണം എന്നതിന് അത് പോലെ തന്നെ മറ്റൊരു കാരണമാണ്, അവർ നിൻ്റെ മാർഗ്ഗം ഹ്രസ്വമാക്കി തരുന്നതായ് നിനക്ക് കാണാം എന്നുള്ളത്. ഒരു പക്ഷെ നീ വളരെക്കാലമെടുത്താൽ പോലും നിനക്ക് കണ്ടെത്താൻ സാധിക്കുമായിരുന്നില്ലാത്ത ഫാഇദകളിലേക്കു അവർ നിനക്ക് വഴി ചുരുക്കി തരുന്നതാണ്. അങ്ങിനെ നീ അവരുടെ കൈകളിൽ നിന്നും നേരിട്ട് ഇല്മെടുക്കുമ്പോൾ നിൻ്റെ മാർഗ്ഗം ഹ്രസ്വമാകുന്നതും നിനക്ക് ക്ഷീണം നേരിടാതെ, എളുപ്പത്തിൽ തന്നെ ഫാഇദകൾ കണ്ടെത്തുവാൻ സാധിക്കുന്നതുമാണ്.

7) അത് പോലെ തന്നെ നിൻ്റെ ധാരണാശക്തി ഗാഢമാകുന്നതും റസൂലും(صلى الله عليه و سلم), ശേഷം സ്വഹാബത്തും അവർക്കു ശേഷം വന്ന ഇമാമീങ്ങളും സഞ്ചരിച്ച നേരായ മാർഗ്ഗത്തിൽ കാര്യങ്ങൾ ബോധ്യമാകുന്നതുമാണ്.

8) അത് പോലെ തന്നെ അധ്യാപകനും വിദ്യാർത്ഥിക്കുമിടയിൽ ഒരു ബന്ധം സ്ഥാപിതമാകുന്നു. ഈയൊരു ബന്ധം വളരെയധികം ബുദ്ധിമുട്ടുകൾക്ക് പരിഹാരമായി തീരുന്നതാണ്. ഒരു പുസ്തകമെന്നല്ല, പല പുസ്തകങ്ങളെ, അല്ലെങ്കിൽ വിഷയങ്ങളെ, അല്ലെങ്കിൽ പഠനശാഖകളെത്തന്നെ സംബന്ധിക്കുന്ന വിഷയങ്ങൾ ചോദിക്കുവാൻ നിനക്ക് സാധിക്കും. അങ്ങിനെ ഈയൊരു മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ പ്രയോജനം നേടുവാൻ അവനു സാധിക്കുന്നതാണ്.

(ഷെയ്ഖ് അബ്ദുൽ ബാസ്വിത് അൽ-റൈദി (حفظه الله) – യുടെ “ലതാഇഫുൽ കലിം ഫിൽ ഇൽമ്” എന്നതിൻറെ വിശദീകരണത്തിൽ നിന്നും)

*വായനക്കാരന് എളുപ്പത്തിനായി ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ സംഗ്രഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. അത് പോലെ ആവർത്തനങ്ങളും മറ്റും ഒഴിവാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

 

 

 

Advertisements

അടിസ്ഥാനങ്ങൾ ഒഴിവാക്കിയവനിൽ നിന്നും ഫലപ്രാപ്തി മുടക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു

Standard

Pillars

“من ترك الأصول، مُنع الوصول”

ഗ്രന്ഥകർത്താവ് പറയുന്നു, “അടിസ്ഥാനങ്ങൾ ഒഴിവാക്കിയവനിൽ നിന്നും ഫലപ്രാപ്തി മുടക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു”.

(ഇത് മുഹമ്മദ് ഇബ്നു മുഹമ്മദ് അൽ-സബീദിയുടെ “ഇത്ഹാഫ് സാദത്തുൽ മുത്തഖീൻ”-ഇൽ വന്നതായ് ഷെയ്ഖ് ബക്കർ അബു സയ്ദ് തൻ്റെ “ലത്താഇഫുൽ കലിം ഫിൽ ഇൽമ്‌”-ഇൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.)

അടിസ്ഥാനങ്ങൾ ഒഴിവാക്കിയവൻ ഒരിക്കലും അവൻ്റെ ലക്ഷ്യത്തിലോ ഉദ്ദേശത്തിലോ ചെന്നെത്തുകയില്ലെന്ന് അഹ്ലുൽ ഇൽമ് താക്കീത് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഈയൊരു തത്വത്തിന് അർത്ഥമാനങ്ങളുണ്ട്.

ഒന്നാമതായി, ദീനിൻ്റെയും അഖീദയുടെയും വിഷയങ്ങളുടെ പരിപാലനം – എന്തിനെന്നാൽ ഒരു വ്യക്തിക്ക് തൻ്റെ മാർഗ്ഗത്തിൻ്റെ, നബി(صلى الله عليه و سلم)-യും അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ സ്വഹാബത്തും സഞ്ചരിച്ച ആ ഒരു മാർഗ്ഗത്തിൻ്റെ, ഫലം പ്രാപിക്കുവാനാണത്. അതിനാൽ അല്ലയോ ഇൽമു തേടുന്നവനെ, നീ അഖീദയെന്ന വിഷയത്തിന് പരമപ്രാധാന്യം നൽകുക! അത് പോലെ തന്നെ തൗഹീദിനും, എന്തെന്നാൽ അതൊരു ശ്രേഷ്ഠമായ അടിസ്ഥാനവും, ദൃഢമായ അവലംബവുമാണ്. അതിനാൽ നിൻ്റെ ഇൽമിനായുള്ള ഉദ്യമത്തിൽ നീ ആദ്യമായ് നോക്കേണ്ടത് ഈ കാര്യത്തിലേക്കാണ്. തൗഹീദും അല്ലാഹുവിൻ്റെ തൗഹീദിൻ്റെ വിവിധയിനങ്ങളായ, തൗഹീദ് അൽ-റുബൂബിയ്യ, തൗഹീദ് അൽ-ഉലൂഹിയ്യ, തൗഹീദുൽ അസ്മാ-വസ്സിഫാത് എന്നിവയും പഠിക്കുക.

ഇബ്നു അബ്ബാസിൽ (رضي الله عنهما) നിന്നും ഉദ്ധരിച്ചതായ, രണ്ട് സഹീഹുകളിലും വന്നിട്ടുള്ളو ഒരു ഹദീഥിൽ നബി(صلى الله عليه و سلم), മുആദ് ഇബ്നു ജബലിനെ (رضي الله عنه) യമനിലേക്ക് ജനങ്ങളെ ദീൻ പഠിപ്പിക്കുന്നതിനും, അല്ലാഹുവിന്റെ ദീനിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുന്നതിനും, അവർക്കിടയിൽ വിധിതീർപ്പാക്കുന്നതിനുമായി, അയച്ചതായ് കാണാം. എന്താണ് അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞിരിന്നുത്? “നീ അവരെ ആദ്യമായ് ക്ഷണിക്കുന്നത് അല്ലാഹുവിന്റെ തൗഹീദ് സ്ഥാപിക്കുന്നതിലേക്കാകട്ടെ”

അങ്ങിനെ ആദ്യമേ തൗഹീദ് കൊണ്ടാണ് തുടങ്ങിയിട്ടുള്ളത്. അടിസ്ഥാനങ്ങളുടെയെല്ലാം അടിസ്ഥാനം അല്ലാഹു (عز و جل)-ൻ്റെ തൗഹീദാണ്. അപ്പോൾ ഈയൊരു അടിസ്ഥാനം ഉപേക്ഷിച്ചവൻ പിന്നെ എന്തിന്മേലാണ് നിർമ്മിക്കുക? അടിത്തറ കേടുപാടുകൾ ഉള്ളതെങ്കിൽ അവൻ എന്തിന്മേലാണ് നിർമ്മിക്കുക? അങ്ങിനെ ഒരിക്കലും അവൻ്റെ ലക്ഷ്യത്തിലോ ഉദ്ദേശത്തിലോ, അതായത് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ, ചെന്നെത്തുവാൻ അവനു സാധിക്കുകയില്ല. എന്തെന്നാൽ അടിസ്ഥാനം ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ്. അവൻ അത് സ്ഥാപിക്കുകയോ, അതിനനുസരിച്ചു പ്രവർത്തിക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ല. അതിനാൽ തൗഹീദും അഖീദയും കൊണ്ട് തുടങ്ങുക, അത് ശരിപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട്, അതിൽ ജാഗ്രതയുള്ളവനായിക്കൊണ്ട്, അത് പഠിക്കുന്നവനായിക്കൊണ്ട്, അതിനനുസരിച്ചു പ്രവർത്തിക്കുന്നവനായിക്കൊണ്ട്, എന്നാൽ മാത്രമേ നിൻ്റെ ലക്ഷ്യത്തിൽ ചെന്നെത്തുവാൻ നിനക്ക് സാധിക്കുകയുള്ളു. അല്ലാഹുവിൻ്റെ തൗഹീദ് സ്ഥാപിക്കലാണ് ഏറ്റവും മികച്ച നന്മ.

രണ്ടാമതായി, ഈ തത്വത്തിൻ്റെ അർത്ഥം, ഓരോ പഠനശാഖയിലും, അതിലെ വലിയ വിഷയങ്ങൾ കൊണ്ടല്ലാതെ, അതിൻ്റെ അടിസ്ഥാനങ്ങൾ കൊണ്ട് തുടങ്ങുക എന്നതാണ്.

ഉദാഹരണത്തിന് തഫ്സീറിന്റെ പഠനത്തിൽ അതിൽ സംക്ഷിപ്തമായൊരു പുസ്തകമെടുക്കുക, അത് പോലെ ഫിഖ്ഹിന്റെ പഠനത്തിൽ അതിൽ അടിസ്ഥാനപരമായൊന്ന്, അത് പോലെ ഹദീഥിലും, ഭാഷയിലും, അങ്ങിനെയങ്ങിനെ. അറിവിലും, ജ്ഞാനത്തിലും നിന്റെ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് ചെന്നെത്തുവാനായി ഈയൊരു അടിത്തറമേൽ നിർമിക്കുക. ഇനി ഈ മാർഗ്ഗത്തിലല്ലാതെ ഇൽമു പടുത്തുയുർത്തുവാൻ ശ്രമിക്കുന്നവൻ അവൻ്റെ നിർമ്മിതിയെ തകർക്കുകയും, നിലംപരിശാക്കുകയുമാണ് ചെയ്യുക. എന്തെന്നാൽ അവൻ അടിസ്ഥാനത്തിൻമേലല്ല ഉള്ളത്. ഇല്മു തേടാനുദ്ദേശിക്കുന്നവർ അതിൽ പ്രാധാന്യത്തിന് അനുസരിച്ചാണ് എടുക്കേണ്ടതെന്ന് അഹ്ലുൽ ഇൽമ് വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന് ശേഷം വരാനുള്ളതായ അതിലും വലിയ വിഷയങ്ങളെ നേരിടുന്നതിനായി അവർ ആ അടിസ്ഥാനങ്ങളിൽ ആദ്യം പാടവം നേടേണ്ടതുണ്ട്.

എന്താണ് ഇത് കൊണ്ടുള്ള പ്രയോജനം?

– അവൻ തേടുന്ന ഇൽമ് ദൃഢീകരിക്കുക – ഈയൊരു അടിസ്ഥാനത്തിന് അനുസരിച്ചുള്ള അവൻ്റെ പഠനത്തിലൂടെ അത് അവൻ്റെ മനസ്സിൽ ആഴ്ന്നിറങ്ങുകയും, സ്ഥിരത പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

– അവൻ പഠനത്തിൽ നിരന്തരത നേടുന്നു – പഠനത്തിൽ ആശയക്കുഴപ്പങ്ങൾ കൂടാതെ തുടരുന്നവനായി തീരുന്നു. എന്നാൽ ഈ മാർഗ്ഗത്തിലല്ലാത്തവന് പഠിക്കുവാനും മനസ്സിലാക്കുവാനും മനഃപാഠമാക്കുവാനും കഴിയാതെ വരികയും പഠനത്തിൽ ആശയക്കുഴപ്പങ്ങളും ഇറുക്കവും വളരുകയും, തുടർന്ന് അവൻ പഠനം ഉപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

എന്തിനാണ് അടിസ്ഥാനങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുകയും അതിൽ പാടവം നേടണം എന്നും പറയുന്നത്?

മറ്റൊരു ഗുണം സമ്പാദിക്കുന്നതിനാണത്. അതെന്തെന്നാൽ, ഇതിന് ശേഷം വരാനിരിക്കുന്ന വലിയ വിഷയങ്ങളിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ, അല്ലെങ്കിൽ ശേഷമുള്ള കിതാബ്, അല്ലെങ്കിൽ അതിനും മേലെയുള്ള ശ്രോതസ്സുകൾ, അവ എളുപ്പമായി തീരുന്നു എന്നതാണത്.

അതിനാൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സൂചനകൾക്കനുസരിച്ചു അടിസ്ഥാനവൽക്കരിച്ചു ഇൽമ് നേടുവാൻ ശ്രദ്ധ ചെലുത്തുക.

അവലംബം: ഷെയ്ഖ് അബ്ദുൽബാസിത് അൽ-റൈദി(حفظه الله)-യുടെ “ലത്താഇഫുൽ കലിം ഫിൽ ഇൽമ്‌” വിശദീകരണത്തിൽ നിന്നും. ആവർത്തനങ്ങളും മറ്റും ഒഴിവാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഓഡിയോ ഈ ലിങ്കിൽ ലഭ്യമാണ്.

ചില തുല്ലാബുകൾക്ക് നാശം വന്നു ഭവിക്കുവാനുള്ള പ്രധാന കാരണങ്ങൾ

Standard

dry-branches-of-a-tree_1136-6

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-ധനത്തിനോടുള്ള അമിതമായ താല്പര്യം – റസൂൽ ﷺ പറഞ്ഞു: “എല്ലാ ഉമ്മത്തിനും ഒരു പരീക്ഷണമുണ്ട്, എന്റെ ഉമ്മത്തിന്റെ പരീക്ഷണം, അത് ധനമാകുന്നു[1].”

2-ലൗകിക സ്ഥാനമാനങ്ങളോ പദവികളോ മുഘേന പ്രശസ്തി ആഗ്രഹിക്കൽ – റസൂൽ ﷺ പറഞ്ഞു:”വിശന്ന രണ്ട് ചെന്നായ്ക്കൾ ആട്ടിൻകൂട്ടത്തിലേക്ക് അയക്കപ്പെട്ടതിനേക്കാൾ നാശമാണ് മനുഷ്യന് പണത്തോടും പ്രശസ്തിയോടുമുള്ള ആർത്തി അവന്റെ ദീനിനുണ്ടാക്കുന്നത്[2]

3- ദീനിനെ സഹായിക്കാനുള്ള ഗീറത്തു വാദിക്കെ തന്നെ ഇൽമിൽ നിന്നുള്ള അകൽച്ച – അനന്തരങ്ങളെ കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാതെ, ബസീറത് ഇല്ലാതെയുള്ള ദഅവ – എന്തെന്നാൽ ശറഈയായ ഇൽമ് ഫിത്നകളിൽ നിന്നുള്ള സംരക്ഷണവും സന്മാർഗത്തിനുള്ള പാതയുമാണ്, അപ്പോൾ ആരെങ്കിലും അതിനെതൊട്ട് വിദൂരമായാൽ അവൻ നാശത്തിന് പാത്രമാകുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്.

4-അഹ്ലുസ്സുന്നയുടെ പണ്ഡിതന്മാരിൽ നിന്നുമുള്ള അകലൽച്ച – എന്തെന്നാൽ പണ്ഡിതന്മാരെ തൊട്ട് ഒരാൾക്കും നിരാശ്രയത്വം ഇല്ല, അങ്ങനെ അവരിൽ നിന്നും ദൂരം പാലിക്കുന്നത് ജഹാലത്തിന്റെ നേതാക്കളെ പകരം സ്വീകരിക്കുന്നതിലേക്കെത്തുന്നതാണ്. മുത്തഫഖുൻ അലൈഹി ആയൊരു ഹദീസിൽ[3] വന്നത് പോലെ ഇവിടെ നിന്നാണ് വഴിപിഴവും വഴിപിഴപ്പിക്കലുമൊക്കെ കടന്നുവരുന്നത്.

5-ചില ഹവയുടെ ആളുകളോടൊപ്പം ഇരിക്കുന്നതിൽ വേർതിരിയാതിരിക്കൽ, അങ്ങനെ അവരോടൊപ്പം അനേകം രീതികളിൽ അവരുടെ നാശത്തിനായി അവർ ഏർപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു,

അതിൽ പ്രധാനമായവ: അവരെ മുതലെടുക്കുന്നതിനായ് ഇവരെ പെരുപ്പിക. പിന്നെ ഉലമാക്കളെ അവരുടെയടുക്കൽ ദുഷിപ്പിച്ചു കാണിച്ചും, അവരുടെ പ്രയത്നങ്ങളെ നിസ്സാരമാക്കിയും അവർക്ക് ഉലമാക്കളിൽ നിന്നും വിരക്തി ഉണ്ടാക്കുക, എന്നിട്ട് ഇവരിലൂടെ മറ്റുള്ളവരെ ആകർഷിക്കുവാനായി ഇവർക്ക് ഗംഭീരമായ സ്ഥാനപ്പേരുകളും ഭൗതികമായ പുരസ്കാരങ്ങളും നൽകുക.

6-ചിലർ രാഷ്ട്രീയക്കാരോടൊപ്പം, അതിൽ ദീനിന് എതിരായ കാര്യങ്ങൾ ഉണ്ടാകെ തന്നെ, രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനങ്ങളിൾ പ്രവേശിക്കുക – ലക്ഷ്യം ദുന്യാവോ അല്ലെങ്കിൽ പദവിയോ കരസ്ഥമാക്കുകയായിരിക്കും.

റഫറൻസ്

[1] ഇമാം തിർമിഥി, ഇബ്നു ഹിബ്ബാൻ, ഹാകിം, അഹ്മദ് എന്നിവർ കഅബ് ഇബ്നു ഇയാധിൽ നിന്നും ഉദ്ധരിച്ചത്, (ഹസൻ സ്വഹീഹ് ഗരീബ് എന്ന് തിർമിഥിയും, ഇമാം മുസ്ലിമിന്റെ ശർത്തുകൾ ഒത്തു വരുന്നതെന്ന് അൽബാനിയും വിധിച്ചിരിക്കുന്നു)

[2] ഇബ്നുൽ മുബാറക് അദ്ധേഹത്തിന്റെ ‘സുഹ്‌ദ്’-ഇലും, ഇമാം തിർമിഥി അദ്ധേഹത്തിന്റെ ‘ജാമിഅ അൽ-കബീറി’ലും, ഇമാം അഹ്മദ്, ദാരിമി, ത്വബറാനി, ബൈഹഖി, ബഗവി എന്നിവരും ക’അബ് ഇബ്നു മാലികിൽ നിന്നും ഉദ്ധരിച്ചത്, (ഹസൻ സ്വഹീഹ് എന്ന് തിർമിഥിയും, ഹസൻ എന്ന് അൽ-വാദിഈയും വിധിച്ചിരിക്കുന്നു)

[3] അബ്ദുല്ലാഹ് ഇബ്നു അംറ് ഇബ്നുൽ ആസ്വ്-ഇൽ നിന്നും, അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂൽ ﷺ പറയുന്നതായി ഞാൻ കേട്ടു, “തീർച്ചയായും അല്ലാഹു ഇൽമിനെ ഭൂമിയിൽ നിന്നും ഉയർത്തുന്നത് അത് ജനങ്ങളിൽ നിന്നും ബലമായി പിടിച്ചെടുത്തുകൊണ്ടല്ല. എന്നാൽ അവൻ ഉലമാക്കളെ പിടിച്ചെടുക്കുന്നതിലൂടെയാണ് ഇൽമ് ഉയർത്തുന്നത്. അങ്ങിനെ ഒരു ആലിമു പോലും അവശേഷിക്കാത്ത അവസ്ഥയിൽ ജനങ്ങൾ വിഡ്ഢികളെ അവരുടെ തലവന്മാരാക്കുകയും അവരോടു ഫത്വ തേടുകയും ചെയ്യും. അപ്പോഴവർ ഇൽമില്ലാതെ ഫത്വ നൽകുകയും പിഴക്കുകയും പിഴപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും.”

എഴുതിയത്: ഷെയ്ഖ് യഹ്‌യ അൽ-ഹജൂരി (حفظه الله)

വിവർത്തനം: ഉമ്മു അബ്ദില്ലാഹ് ബിൻത് മുഹ്‌യുദ്ദീൻ (وفقها الله)

Telelink – ഇബ്നു അബ്ബാസിന്റെ അഥർ

Standard

new-audio-jobs-43

ഇബ്നു അബ്ബാസിന്റെ (رضي الله عنهما) പ്രസിദ്ധമായ അഥറിൽ, സുന്നത്തിന് ആളുകളുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾക്കു മുകളിൽ പരിഗണന നൽകുന്നതിന്റെ നിർബന്ധത്തെ കുറിച്ചു വന്നത്, കേരളത്തിലെ സലഫി സഹോദരങ്ങൾക്കായി  ഷെയ്ഖ് നവാസ് അൽ-ഹിന്ദി (حفظه الله), വിശദീകരിക്കുന്നു.

ഓഡിയോ ഡൌൺലോഡ് ചെയ്യുവാൻ ഇവിടെ ക്ലിക്ക് ചെയ്യുക  (വേറെ പേജ് തുറക്കുന്നതാണ്)

വിദ്യാർത്ഥികൾക്കുള്ള ഉപദേശങ്ങൾ

Standard

948-9

“…ഇനി, നമ്മുടെയടുത്തു ഒരു കാര്യമുണ്ട്, അതായത് ഒരു വിദ്യാർത്ഥി (ഏതെങ്കിലും ഒരു മതവിധിയുടെ പുറകിലുള്ള) ഹിക്മത്ത് അറിഞ്ഞുവെങ്കിൽ, അത് തന്നെയാണ് വേണ്ടത്. എന്നാൽ ഇനി അവനത് മനസ്സിലായിട്ടില്ലെങ്കിൽ, അവന്റെയടുക്കൽ എന്താണുള്ളതെന്നാൽ – അത് സമർപ്പണം ആണ്. അവൻ കാര്യങ്ങൾ അല്ലാഹുവിലേക്ക് സമർപ്പിക്കുക.

ഇനി വേറൊരു വിഷയം, മതപരമായി ഏതെങ്കിലും ഒരു കല്പന വന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, അത് തീർച്ചയായും ഒരു ഹിക്മത്തോടുകൂടെയാകും. വ്യർത്ഥമായ ഒരു കല്പനയും മനുഷ്യനു മേൽ കല്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. ഒരു ഹിക്മത്തോടു കൂടിയല്ലാതെ വ്യർത്ഥമായ ഒന്നും തന്നെയില്ല. ഇനി അതിന്റെ ഹിക്മത് ചിലപ്പോൾ പ്രകടമായിരിക്കും, ചിലപ്പോൾ അല്ലാതെയുമാകാം. അത് പ്രകടമെങ്കിൽ അത് തന്നെയാണ് വേണ്ടത്. ഇനി അല്ലെങ്കിലോ, നീ കീഴൊതുങ്ങി സമർപ്പിക്കുകയാണ് വേണ്ടത്. നീ കാര്യങ്ങൾ അല്ലാഹുവിലേക്ക് സമർപ്പിച്ച്‌ അതിനനുസരിച്ചു പ്രവർത്തിക്കുക. നീ ഹിക്മത്ത് അറിഞ്ഞാലും ഇല്ലെങ്കിലും. നിനക്കതറിയണം എന്ന് നിർബന്ധമില്ല. അതിനു ശേഷം പിന്നെ ഈ ഹിക്മത്ത് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊന്ന് എന്നുള്ളത് (അതായത് ആ വിഷയത്തിൽ ഉലമാക്കൾ വ്യത്യസ്താഭിപ്രായങ്ങൾ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ) അതിൽ കുഴപ്പമില്ല.”

– ഷെയ്ഖ് അബു അബ്ദുല്ലാഹ് സായിദ് അൽ-വസ്സാബി (حفظه الله)-യുടെ “മിസ്‌കൂൽ-ഖിതാം” ദർസിൽ നിന്നും

*ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്തവ വിവർത്തകന്റെ കുറിപ്പാണ്

വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ഷെയ്ഖ് മുഹമ്മദ് ഹിസാം നൽകുന്ന ഉപദേശം

Standard

Laptop in classic library

അഖീദ, ഫിഖ്ഹ്, നഹു, മുസ്തലഹ് തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ കൃത്യത നേടുന്നതിനുള്ള ഏറ്റവും മികച്ച മാർഗ്ഗമെന്താണ്?

ഉത്തരം: ആദ്യമായി, ഏറ്റവും മികച്ച മാർഗം നിങ്ങള്ക്ക് ആ വിഷയത്തിൽ ഗുണകരമാകുന്ന ഒരു മുദര്രിസ്സിൽ നിന്നും നേരിട്ട് പഠിക്കുക എന്നതാണ്. ഒരു ദർസിൽ നിന്നും അതിലെടുത്തത് മനസ്സിലാകാതെ പുറത്തു വരികയുമരുത്. ഇനി ആ ദർസ് നിങ്ങൾക്ക് മനസ്സിലായില്ലെങ്കിൽ അത് മനസ്സിലാകുന്നത് വരേയ്ക്കും നിങ്ങൾ മുദര്രിസിനോട് ചോദിക്കുക. അത് പോലെ തന്നെ മറ്റു സഹോദരങ്ങളോടൊത്തു ആ ദർസ് മുറാജഅ ചെയ്യുക. ആദ്യത്തെ ദർസ് മനസ്സിലാക്കാതെ നിങ്ങൾ അടുത്ത ദർസിലേക്കു പോകരുത്. അത് പോലെ അവനു സാധിക്കുകയെങ്കിൽ തെളിവുകളും മനഃപാഠമാക്കണം. ഖുർആനിൽ നിന്നും സുന്നത്തിൽ നിന്നുമുള്ള തെളിവുകളും, അതോടു ബന്ധപ്പെട്ടുള്ള അടിക്കുറിപ്പുകളോ വിഷയങ്ങളോ ഉണ്ടെങ്കിൽ അതും തെളിവുകൾ സഹിതം മനഃപാഠമാക്കണം. അതിന് ശേഷം അവൻ ആ ദർസ് മുറാജഅ ചെയ്യുക. ഉദാഹരണത്തിന്, അവൻ പുതിയ ഒരു ദർസിനു പോകുന്നതിനു മുൻപ് അതിനു മുൻപെടുത്തത് മുറാജഅ ചെയ്യുക. ആദ്യത്തെ ദർസ് മുറാജഅ ചെയ്യാതെ അവൻ പുതിയ ഒരു ദർസിന് പോകരുത്. അതിലുള്ള ഫാഇദകളും മുറാജഅ ചെയ്യുക. അങ്ങിനെ ആഴ്ചയുടെ അവസാനം ആ ആഴ്ചയെടുത്തത് മുഴുവനും ഒന്ന് ആവർത്തിക്കുക. അതോടൊപ്പം അതിലടങ്ങിയിരുന്ന തെളിവുകളും മനഃപാഠമാകുക.

മനഃപാഠമാക്കികൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഹദീഥുകളും മത്നുകളും മുറാജഅ ചെയ്യാനുള്ള ഏറ്റവും മികച്ച മാർഗ്ഗമെന്താണ്? 

ഉത്തരം: അതിനും ഇതേ രീതി തന്നെയാണ്. ആദ്യം ഒരു സഹപാഠിയെ കൂടെ കൂട്ടി മനഃപാഠമാക്കേണ്ടത് മനഃപാഠമാകും വരെ ആവർത്തിക്കുക. ആദ്യത്തെ ഹദീഥ് മനസ്സിൽ ദൃഢമാകുന്ന വരെ രണ്ടാമതൊരു ഹദീഥ് തുടങ്ങരുത്. സ്വയം പ്രയാസപ്പെടുത്തുകയുമരുത്. നിങ്ങളുടെ കഴിവിനും പരിധിക്കുമൊത്തു പഠിക്കുക. അത് കൊണ്ട് രണ്ടോ മൂന്നോ ഹദീഥുകൾ ആണ് നിങ്ങളുടെ കഴിവിലൊതുങ്ങുന്നതെങ്കിൽ പിന്നെ അഞ്ചോ പത്തോ എടുത്തു സ്വയം പ്രയാസപ്പെടേണ്ടതില്ല. നിങ്ങളുടെ കഴിവിലൊതുങ്ങുന്നതിൽ പരിപൂർണ്ണത നേടുന്നതിന് പ്രാധാന്യം നൽകുക. കാരണം കൃത്യതയോടെ ദിവസവും ഒന്നോ രണ്ടോ ഹദീഥ് മനഃപാഠമാക്കുന്നതാണ് കൃത്യതയില്ലാതെ അഞ്ചോളം പഠിക്കുന്നതിനേക്കാൾ നല്ലത്. അത് കൊണ്ട് കൃത്യത നേടുന്നതിന് പ്രാധാന്യം നൽകുക. അതു പോലെ അടുത്തതിലേക്ക് പോകുന്നതിനു മുൻപ് ഇപ്പോഴുള്ളതിൽ കൃത്യത നേടുന്നതിന് പ്രാധാന്യം നൽകുക. എന്നിട്ടത് നിന്റെ സഹപാഠിക്ക് ഓതി കേൾപ്പിക്കുക എന്നിട്ടു ആവർത്തിക്കുകയും മുറാജഅ ചെയ്യുകയും വേണം. അങ്ങിനെ രണ്ടാം ദിവസവും ചെയ്യുക. പിന്നെ മൂന്നാം ദിവസം അതു പോലെ ചെയ്ത് നിങ്ങൾ ആദ്യ ദിവസവും രണ്ടാം ദിവസവും മൂന്നാം ദിവസവും ചെയ്തതെല്ലാം ആവർത്തിക്കുക. അങ്ങിനെ നാലാം ദിവസവും അഞ്ചാം ദിവസവും ആദ്യം മുതൽ ആവർത്തിച്ചു വന്നാൽ إن شاء الله നിങ്ങൾ അവയിൽ പരിപൂർണ്ണത നേടുവാനുള്ള മാർഗം വേണ്ടുവോളം തേടിയിരിക്കും. പിന്നീട് ആഴ്ച്ചാവസാനം വീണ്ടും ആ ആഴ്ചയിലേതു ആവർത്തിക്കുക അത് പോലെ മാസത്തിന്റെ മധ്യത്തിൽ ആദ്യം മുതൽ ആവർത്തിക്കുക. പിന്നെ ഒരു മാസം കഴിയുമ്പോൾ ആദ്യം മുതൽ ആവർത്തിക്കുക.